🔴 Da li ste znali da ljudi sa HIV-om koji uzimaju lijekove protiv HIV-a mogu da dobiju i zadrže virusno opterećenje koje se ne može detektovati i da praktično nemaju rizik od prenošenja HIV-a na svoje HIV negativne partnere? Izuzetno je važno podići svijest među ljudima da je današnji tretman najbolje sredstvo za spriječavanje daljeg prenosa HIV-a i kako bi se smanjila stigma i diskriminacija prema ljudima koji žive sa HIV-om. Poslednjih godina, ogroman broj kliničkih dokaza je čvrsto utvrdio koncept HIV-a nemjerljiv=neprenosiv, ili U=U, kao naučno opravdan. U=U znači da ljudi sa HIV-om koji postižu i održavaju virusno opterećenje koje se ne može detektovati – količinu HIV-a u krvi – uzimajući antiretrovirusnu terapiju (ART) dnevno kako je propisano, ne mogu prenijeti virus na druge.
🔴 Skoro dvije decenije, naučnici su prepoznali da je virusno opterećenje ključna determinanta prenošenja HIV-a. Studije sprovedene prije dostupnosti ART-a otkrile su da je veće virusno opterećenje u vezi sa većim stopama seksualnog i perinatalnog prenosa HIV-a. Nakon pojave ART-a sa trostrukim lijekovima 1996. godine, opservacione studije su pokazale da je virusno opterećenje smanjeno ART-om povezano sa smanjenim rizikom od seksualnog i perinatalnog prenosa HIV-a. Pored toga, epidemiološke studije su pokazale da kako raste broj ljudi u zajednici koji su suprimirani virusom, tako i broj novih transmisija HIV-a opada.
🔴 U=U (undetectable=untransmitable) – N (nemjerljivo)=N (neprenosivo) – ako virus nije detektovan u perifernoj krvi , PCR <od 40 kopija i/ili PCR =0 , onda osoba ne može da prenese HIV na zdravu neificiranu osobu. Ako imate nemjerljivo virusno opterećenje, zapravo nemate rizika od prijenosa HIV-a na HIV negativnog partnera seksualnim putem.Nemjerljivo virusno opterećenje takođe pomaže u spriječavanju prenosa s majke na bebu.
Ako majka s HIV -om uzima ljekove protiv HIV -a prema propisima tokom trudnoće i porođaja i daje djetetu lijek protiv HIV-a 4 do 6 nedelja nakon rođenja, rizik od prenosa HIV-a na bebu može biti 1% ili manji. Neotkriveno virusno opterećenje smanjuje rizik od prijenosa HIV-a na bebu dojenjem, ali ne uklanja rizik. Trenutna preporuka je da majke s HIV-om ne smiju dojiti svoju bebu.
🔴 CD4 je broj ćelija Limfocita CD4 koje imate u krvi. CD4 limfociti su ćelije koje pomažu vašem tijelu u borbi protiv infekcija.HIV napada i smanjuje broj CD4 ćelija u vašoj krvi. Normalan broj ovih ćelija u organizmu je od 800-1500 ćelija//μL a njihov broj se progresivno smanjuje tokom napredovanja infekcije. Ovi testovi se rade na 3 do 6 mjeseci. Test opterećenja virusom (PCR test) Virusno opterećenje je količina HIV -a u vašoj krvi. Kad je vaše virusno opterećenje veliko, u tijelu imate više HIV -a. To znači da se vaš imunološki sistem ne bori dobro s HIV –om i da se virus nesmetano razmnožava. Količina virusa u krvi ispod 40 kopija/mL naziva se nemjerljivom.
🔴 Tretman kao prevencija (ili TasP) se kao termin odnosi na načine na koje možemo da koristimo ljekove protiv HIV-a i da smanjimo rizik od prenošenja HIV-a. Za osobe koje žive sa HIV-om, jedna od prednosti uzimanja ljekova protiv HIV-a je to što ljekovi mogu da smanje njihovo virusno opterećenje (količinu virusa u krvi), čineći tako njihovu krv, majčino mlijeko i dr., izuzetno malo vjerovatnom prenosnim na druge. Održavanje njihovog virusnog opterećenja na niskom nivou takođe pomaže ljudima koji žive sa HIV-om da se osjećaju bolje. Nisko virusno opterećenje znači zdraviji imuni sistem – što zauzvrat spriječava da HIV kod osobe pređe u AIDS i spriječava druga lošija zdravstvena stanja.
Šta su PrEP PEP?
🔴 PrEP (preekspoziciona profilaksa) je način prevencije HIV infekcije, koristi se u formi tableta i ima za cilj zaštitu neificirane osobe koja ima rizične kontakte sa HIV pozitivnom osobom. To je procedura koja zahtijeva ozbiljan pristup i od strane korisnika i od strane ljekara koji je propisuje. Tokom korišćenja PrEP-a moraju se raditi tromjesečna testiranja na HIV i druge polno prenosive bolesti i pratiti štetni efekti terapije. U Crnoj Gori još nije uvedena ova vrsta zaštite.
🔴 PEP (postekspoziciona profilaksa) je zaštita od HIV infekcije koja se daje u formi tableta iz grupe antiretrovirusnih ljekova, nakon izloženosti HIV-u. Potrebno je započeti je najkasnije 48-72h po izloženosti. Neophodno je da se osoba koja je bila izložena HIV-u što prije javi prvoj Higijensko epidemiološkoj službi koja će procijeniti visinu rizika, a potom dati uput za Infektivnu kliniku na kojoj će se propisati lijekovi za PEP. Terapija se uzima 28 dana. Prije nego što se uvede ova terapija, neophodno je uraditi tzv. nulti status povrijeđenom i ustanoviti da se radi o osobi kojoj u tom trenutku nisu nađena antitijela na HIV.
• • • • • • • • • • • • •
🔴 Zapamtite: Nemerljivo = Neprenosivo! 🔴
• • • • • • • • • • • • •
Crnogorska fondacija za HIV i virusne hepatitise realizuje projekat pod nazivom “Povjerenje u društveni sistem – snaga građana”, čiji cilj je da omogući efikasno podizanje svijesti o toleranciji i jačanju ljudskih i administrativnih kapaciteta u očuvanju ljudskih prava i smanjenja stigme i diskriminacije osoba koje žive sa HIV-om. Pored toga, svrha projekta će biti i podizanje svijesti i znanja javnosti o naučno dokazanim inovativnim metodama prevencije HIV infekcije sporovođenjem kampanje U=U.
Projekat je podržan kroz program „OCD u Crnoj Gori – od osnovnih usluga do oblikovanja politika – M’BASE“ koji sprovode Centar za građansko obrazovanje (CGO), Friedrich-Ebert-Stiftung (FES), Centar za zaštitu i proučavanje ptica Crne Gore (CZIP) i Politikon mreža. Projekat finansira Evropska unija, a kofinansira Ministarstvo javne uprave.
